Neem direct contact op: 06 - 45 49 48 23
Weblog

In deze serie blogs onderzoek ik het thema Authentiek Leiderschap voor de publieke zaak. Door interviews in de publieke sector en studie van onderzoeken en literatuur probeer ik het onderwerp te duiden. De blogs bouwen op van persoonlijke groei naar leiderschap. De leider moet eerst zichzelf begrijpen voor hij anderen kan inspireren. Reacties zijn van harte welkom. In dit vijfde deel maken we kennis met de vier principes van Authentiek Leiderschap.

De vorige blog sloot ik af met een aansporing tot zelfreflectie. Het is heel zinvol om eens voor jezelf op te schrijven wat voor jou belangrijke zaken in het leven zijn. Waar kom jij je bed voor uit en waar steek jij tijd en energie in? Verdeel die zaken eens tussen jouw Ego (veiligheid, geld, positie, handhaven status quo) en jouw Zelf (groei, een hoger doel dat groter is dan jij). Dat geeft al een aardig beeld van welke krachten in jou aan het werk zijn en hoe die zich onderling verhouden.  

Conditionering

De kans dat je lijst Ego-doelen een stuk groter is dan de lijst Zelf-doelen is vrij groot. We zijn ooit opgevoed en dat proces bestaat uit veel conditionering. Onze samenleving kent een oerwoud aan regels waar we aan moeten voldoen. Ook dat is conditionering. Reclame en media vertellen ons de hele dag wat we moeten kopen, denken en doen. Ook conditionering. Misschien hebben we een baas die ons vertelt wat we moeten doen. Kortom, er zijn ontzettend veel invloeden die ons Ego aan het werk zetten. De hele dag door. 

Angst roept angst op. Ego’s worden steeds dominanter. Dat gaat vanzelf en het is een vicieuze cirkel. 

Die cirkel kan maar op een manier worden doorbroken. De moed hebben om je diepere angst onder ogen te zien en de invloed van je Ego te verminderen ten gunste van het Zelf. 

Nelson Mandela sprak in zijn inaugurale rede in 1994 het gedicht Return to love van Marianne Williamson uit. De laatste zin luidt:

Als wij van onze angst bevrijd zijn, bevrijdt onze aanwezigheid vanzelf anderen.

Hier zit voor mij de essentie van Authentiek Leiderschap. Jezelf bevrijden van (te veel) angst en Ego en dit proces delen met anderen. Je nodigt hen uit om te groeien. In essentie is leiderschap dus op jezelf gericht, en in tweede instantie pas op anderen. Zelfreflectie is de weg. The only way out is in!

Motivatie of inspiratie?

Als je voldoende ruimte voor je essentiële Zelf hebt weten te creëren, sta je wezenlijk anders in relatie tot anderen dan wanneer je handelt vanuit je Ego. Verbinden is een begrip dat tegenwoordig veel wordt gebruikt. Er is blijkbaar behoefte aan. Het essentiële Zelf is de verbinder die wezenlijk contact maakt en de ander in zijn authenticiteit kan zien, waarderen en erkennen. Het strategische Ego is bezig met jouw veiligheid en wil controle houden. De ander is van ondergeschikt belang. Die wordt niet echt gezien en zal dat ook zo ervaren. Leiderschap gaat over een hoger doel en balans tussen Ego en het Zelf. Management gaat over controle. Dat is een Ego-ding. Leiders inspireren en managers motiveren. Ga zelf maar na hoe jij het beste tot je recht komt!

Waarom dan?

Leiderschapsontwikkeling vraagt moed en inspanning. ‘Authentiek zijn is best eng’ zei een gemeentesecretaris eens in een gesprek over leiderschap. 

Waarom zou je daar tijd en energie in steken? Omdat het zoveel oplevert. Jij en je omgeving worden er beter, gezonder en gelukkiger van. Leiderschap zorgt voor groei en ontwikkeling. We kunnen wezenlijke doelen, gebaseerd op onze kernwaarden, realiseren en er samen een betere wereld van maken. Een wereld gebaseerd op angst is geen goede plek om te leven. Daarom is het het waard elke dag aan je authenticiteit en leiderschap te werken.

Vier principes

Voorgaande kan worden samengevat in de vier principes van Authentiek Leiderschap. Wanneer je deze principes dagelijks weet toe te passen bereik je een staat van Authentiek Leiderschap. 

  1. Gebalanceerde oordeelsvorming: gebruikt zowel informatie van buitenaf (cijfers en feiten) als informatie van binnenuit (gevoel en intuïtie).
  2. Geïnternaliseerde waarden: is stevig gegrond in eigen normen en waarden en brengt die in werk en leven tot uitdrukking. Is congruent.
  3. Relationele openheid: laat duidelijk zien waar hij voor staat en wat voor relatie hij aan wil gaan. 
  4. Zelfbewustzijn: is zich bewust van zijn/haar eigen innerlijke denk- en gevoelspatronen.

Deze vier universele principes hebben nog geen richting. Authentieke leiders dienen een hoger doel. Meestal is dat de visie van de organisatie/het bestuur. De visie (stip op de horizon) geeft de richting aan waarin wordt gestuurd. De kernwaarden van de organisatie zijn de basis van de visie en dus van de richting waarop wordt gestuurd. De missie is de bijdrage van een individu, afdeling of team aan de visie. 

Vanwege mijn affiniteit met de samen-leving heb ik Authentiek Leiderschap gekoppeld aan de publieke zaak. De context, kernwaarden en de visie van de organisatie geven de richting en de inhoud. 

De principes van Authentiek Leiderschap staan los van de richting. Authentiek Leiderschap is overal toepasbaar. Ook in commerciële organisaties. Zij hebben dan wel een hoger doel nodig dan alleen (zoveel mogelijk) geld verdienen. 

Organisatie-ontwikkeling

Het is goed om individueel aan je persoonlijke groei te werken. Authentiek Leiderschap kun je op individueel niveau inzetten en daarmee maak je verschil. Actie = Reactie. Als jij anders gaat communiceren zal je omgeving hier anders op reageren. 

Ik hoor mensen wel eens zeggen: ‘leiderschapsontwikkeling werkt alleen als je het organisatiebreed doet. In je eentje bereik je niets’. Ik geloof dat je ook als individu verschil kunt maken. Natuurlijk bereik je meer als je leiderschapsontwikkeling in je hele organisatie inzet. 

Naast de invloed op je omgeving heeft Authentiek Leiderschap een grote positieve invloed op jou als mens. Je manier van observeren en denken verandert zo dat het leven veel makkelijker en positiever wordt. Wie wil dat nou niet?

Authentiek Leiderschap is geen kunstje. Eerder een levensvisie. Het raakt diep in ieders verlangen betekenis te hebben en wezenlijke relaties te leggen. Er is moed en doorzettingsvermogen voor nodig om te blijven reflecteren en groeien. Het pad van persoonlijke groei heeft een start maar geen einde. Je ontwikkeling is immers nooit af. 

Mocht je geïnteresseerd zijn geraakt in het toepassen van Authentiek Leiderschap en wil je werken aan je eigen ontwikkeling? Neem dan contact op via mijn website. 

0

Weblog

In deze serie blogs onderzoek ik het thema Authentiek Leiderschap voor de publieke zaak. Door interviews in de publieke sector en studie van onderzoeken en literatuur probeer ik het onderwerp te duiden. De blogs bouwen op van persoonlijke groei naar leiderschap. De leider moet eerst zichzelf begrijpen voor hij anderen kan inspireren. Reacties zijn van harte welkom. In dit vierde deel zien we hoe zelfreflectie het fundament is van leiderschap.

De vorige blog sloot ik af met een aansporing tot zelfreflectie. Als je al een tijdje bewust bent van enige onrust in jezelf is dat een hele zinvolle stap. Of wanneer je je afvraagt of je de goede dingen doet. Stilstaan om verder te  komen. En dan kan de twijfel toeslaan. Want alles wat je tot nu toe hebt gedaan heeft je ook gebracht waar je nu bent. Is dat dan verkeerd of fout? Natuurlijk niet. Maar er is meer en we leven in de gelukkige omstandigheden dat we daar ook mee aan de slag kunnen. 

De kracht van kwetsbaarheid

Deze titel heb ik overgenomen van Brené Brown die hier een prachtig boek over heeft geschreven en een indrukwekkende TedTalk heeft gehouden. Zelfreflectie begint met het erkennen van je kwetsbaarheid. Het (succesvolle) Ego verzet zich hiertegen want dat Ego zorgt voor veiligheid en controle. Daarnaar kijken kan al zorgen voor een gevoel van onveiligheid. Zelfreflectie vergt dus moed, de moed te erkennen waar je in essentie bang voor bent: dat je niet perfect, waardevol, belangrijk, de moeite waard etc. bent.  Angst hebben betekent dat je denkt dat je kwetsbaar bent. Het vreemde is dat we het heel moedig vinden als anderen hun kwetsbaarheid tonen en dat we het bij onszelf een teken van zwakte vinden.  Mensen zijn streng voor zichzelf!

Zelfreflectie is het van een afstandje kijken naar jezelf om daar lering uit te trekken. Je denkt na over de keuzes die je maakt, je gedrag en de impact die je hebt op anderen. Al eerder in de serie blogs sprak ik over de keuze voor veiligheid of groei. Zelfreflectie betekent dat je boven die keuze gaat hangen en je opties afweegt. Dat geeft ruimte en dus vrijheid. Maar de weerstand die je voelt is het verzet van je Ego tegen het loslaten van de veiligheid die het voor jou heeft verzorgd. Alleen al de overweging om je comfortzone te verlaten kan erg ongemakkelijk zijn. Zelfreflectie is soms hard werken.

Een hoger doel

Met jouw Ego als de grootste regisseur  van jouw leven kun je prima terechtkomen en tevreden zijn met het leven. Je zal gelukkige tijden hebben en ontevreden momenten ervaren. Echte voldoening, die dieper gaat dan tevredenheid, zal dit niet brengen. Maar over het algemeen heb je je manier gevonden om overeind te blijven in deze samenleving. 

Ik ben ambitieus voor dat deel van de mensheid dat onbenut talent heeft. Het valt mij op dat als ik mensen vraag waar ze in hun leven naar onderweg zijn, wat ze willen bereiken of waar ze van dromen, de meesten dit niet weten. Het leven loopt zoals het loopt en veel zaken in het leven overkomen hen.  

Ik kom ook mensen tegen die ambities hebben ontwikkeld vanuit hun Ego. De drijfveer is dan gericht op status, geld of macht. Het Ego is een self-fulfilling prophecy geworden (lees het boek Verleidingen aan de top van Jaap van Ginniken!). Het draait dan om (meestal) om eigenbelang. 

Dat is niet wat ik bedoel met een hoger doel. Een hoger doel ontstaat uit het Zelf. Het is onvoorwaardelijke liefde voor je omgeving, het brengt iets goeds voort voor mens en natuur. Het ontstijgt jou als individu. Het hogere doel zorgt ervoor dat het anderen beter gaat. 

“Als het goed gaat met jou gaat het ook goed met mij”

Het hogere doel wordt ook mooi omschreven door de oude Afrikaanse levensvisie Ubuntu. Het betekent: “Ik ben wat ik ben door wat wij zijn”. Ubuntu is een levenshouding die er op is gericht menselijk te zijn voor anderen omdat je altijd in relatie staat tot anderen. “Als het goed gaat met jou gaat het ook goed met mij”. Ubuntu maakt je niet alleen bewust van de verlangens en de wensen van anderen maar laat je ook bijdragen aan het geluk van anderen. Het geluk van een ander is immers ook jouw geluk én andersom. 

Maar het snijvlak tussen Ego en Zelf is flinterdun. Als je medicijnen maakt die ernstige ziekten genezen en je verkoopt ze voor de hoofdprijs, is dat dan een hoger doel?

Het zit hem in de intentie waarmee je leeft en werkt. Je hebt een liefdevol droombeeld nodig en je moet zien hoe jij daar elke dag aan bij kan dragen. Het droombeeld moet energie geven en inspireren. En als het voor jou oprecht voelt, is het dat voor anderen vaak ook. Liefde is besmettelijk.

Natuurlijk is er altijd sprake van eigenbelang. Het moet alleen redelijk en acceptabel zijn. Er is niks mis mee om jezelf goed op waarde te schatten. Maar hoeveel heb je nodig? Gandhi zei: de wereld biedt genoeg voor ieders behoefte maar niet voor ieders hebzucht. 

Het Ego kan veeleisend zijn en zichzelf zeer hoge beloningen toekennen en dat volstrekt rechtvaardig vinden. Maar geld is geen compensatie voor welke emotie dan ook.

Onzuiverheid in motieven wordt door anderen feilloos herkend. Binnen no time verlies je je authenticiteit en hiermee vertrouwen en geloofwaardigheid. En voor je het weet zit je zelf op een spoor dat jou geen voldoening geeft, veel energie kost en niets bijdraagt aan de wereld. 

Mijn persoonlijke missie

Hoe zit dat dan bij mij? Mijn persoonlijke affiniteit ligt bij onze samenleving. Mijn droom is dat het zoveel mogelijk mensen goed gaat in dit land en ik geloof dat een overheid hier invloed op heeft door de keuzes die zij maakt. Maar ik ben een trainer en coach, geen politicus. De manier waarop ik wil bijdragen aan de samenleving is door mijn programma aan te bieden aan een zekere doelgroep die werkt in de publieke sector. Dat geeft mij het gevoel dat ik iets zinvols bijdraag door mijn werk. 

Het is nooit af

Zelfreflectie heeft een begin maar geen einde. Het gaat continue door. Naar jezelf kijken, loslaten wat je niet meer nodig hebt, een richting bepalen, stappen zetten (bewegen) en samen met anderen optrekken (verbinden). Dat is het proces. Keer op keer. 

Hoe meer Ego je loslaat, hoe meer het jou en je omgeving brengt. 

In het programma Authentiek Leiderschap voor de publieke zaak maak je hier een grondige start mee. Het programma is een investering waar je je leven lang de mooie impact van ervaart.

0

Weblog

In deze serie blogs onderzoek ik het thema Authentiek Leiderschap voor de publieke zaak. Door interviews in de publieke sector en studie van onderzoeken en literatuur probeer ik het onderwerp te duiden. De blogs bouwen op van persoonlijke groei naar leiderschap. De leider moet eerst zichzelf begrijpen voor hij anderen kan inspireren. Reacties zijn van harte welkom. In dit derde deel zien we de invloed van het verleden op het heden.

Het Ego dient maar één belang en dat is jouw veiligheid. Jouw Ego bewaakt dat 24 uur per dag. In de vorige blog zagen we dat het Ego hier twee soorten strategieën voor heeft: de passief defensieve en de agressief defensieve strategieën.

Om te kunnen beoordelen of een bepaalde situatie risico’s in zich heeft, heeft het Ego een referentiekader nodig.  

Stel je komt deze leeuw op straat tegen. Je vlucht omdat je geleerd hebt dat het beest zeer gevaarlijk is. Waarschijnlijk heb je geen ervaring met leeuwen maar je herinnert je dit vast nog van school. 

We toetsen situaties aan de kennis die we hebben. Maar informatie wordt ons altijd gekleurd en gefilterd aangereikt. Ook hier in het vrije westen. En dan filteren we als individu ook nog eens welke informatie we opnemen. Of we verdraaien de informatie zó dat die ons beter uitkomt. Niets menselijks is ons vreemd. Er is natuurlijk nooit sprake van objectieve besluiten. Er is veel bekend over de denkfouten die we maken en het komt allemaal door ons Ego dat ons zo graag wil beschermen.

Ons Ego beschermt ons en wil in stand houden wie we denken dat we zijn. Hier gaat ons zelfbeeld en ons statusgevoel een rol spelen. Jouw referentiekader bevat naast kennis en herinneringen ook jouw zelfbeeld. Het Ego beschermt ons in fysiek opzicht (het zorgt dat we ons niet verwonden) en in sociaal opzicht. Het Ego houdt ons overeind door ons zelfbeeld overeind te houden. Ons Ego toont aan de buitenwereld wie we denken dat we zijn. 

Een belangrijke basis voor ons zelfbeeld zit in onze opvoeding. Al heel jong krijgen we van onze opvoeders te horen wat zij van je verwachten, waneer je lief of gehoorzaam bent en wanneer niet. Wat goed is om te doen of niet. Of ze van je houden zoals je bent of dat je aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. En misschien nemen je opvoeders je mee naar een vereniging of kerk en leer je deel uit te maken van die gemeenschap. Het vormt mede wie je denkt dat je bent.

Verwachtingen en ervaringen dragen bij aan je identiteit of je zelfbeeld. En in het hier en nu wordt dit zelfbeeld gebruikt om te beslissen hoe het Ego zich in bepaalde omstandigheden gedraagt. 

Jouw Schaduw

In de context waarin je opgroeit leer je je als kind aan te passen. De strategieën van je opvoeders hebben invloed op de ontwikkeling van het kind. Hoe groter de angst van de opvoeder is, hoe sterker het kind geconditioneerd wordt. Onvermijdelijk loop je als kind enkele deuken en krassen op. Als ze niet te groot zijn word je ongeschonden volwassen. Een niet onaanzienlijk aantal kinderen raakt helaas flink beschadigd. Denk alleen al aan de incestslachtoffers binnen de vertrouwde kring van familie of het misbruikschandaal in de Katholieke kerk (deze trauma’s vallen buiten de context van dit artikel. Deze mensen hebben baat bij professionele hulp).

In de ontwikkeling van het Ego van het  kind verdringen we emoties, ervaringen, talenten en eigenschappen omdat we op een of andere manier denken dat die delen van ons er niet mogen zijn. Het is een reactie  op onze conditionering. Schaamte is vaak de deksel op de put van verdringing. Het kan heel bevrijdend zijn om die deksel te openen. Lang niet alles wat in de schaduw belandt is een groot trauma. De meeste pijn is goed hanteerbaar. Maar omdat het Ego een pijnvermijder is kiest het zijn strategieën zó dat pijnlijke ervaringen uit het verleden worden vermeden. Een ezel stoot zich immers geen twee keer aan dezelfde steen. 

Pijn heeft geen geheugen. Het Ego ontwikkelt overtuigingen en oordelen over pijnlijke ervaringen om jou te beschermen. Deze overtuigingen sturen mede de keuzes die in het heden worden gemaakt. 

Energiegevers en energievreters

Het is zinvol om te kijken wat het betekent als het Ego een eigen koers vaart en afwijkt van het essentiële Zelf. 

De linkercirkel stelt het Zelf voor en de rechtercirkel het denken en handelen van het Ego. Als die niet gelijk zijn ontstaan er drie gebieden. In gebied 1 komen Zelf en Ego overeen en sta je in je kracht. Gebied 2 is het gebied waarin essentiële eigenschappen niet worden geleefd en hier vind je dus ook de ‘verloren’ talenten. Het is het gebied van het laten. In gebied 3 doe je zaken die niet bij je passen, het is het gebied van het moeten. Gebied 2 en 3 kosten je energie en gebied 1 geeft je energie. Dit noemt men ook wel je flow. Je gaat helemaal op in wat je doet, je bent één met je activiteiten en je omgeving, je wordt er blij en energiek van. Het stroomt.

Authenticiteit betekent dat je beide cirkels grotendeels op elkaar hebt liggen. Dat bereik je door je kennis en verwachtingen op de realiteit aan te passen en door keuzes te maken die bij jou passen. 

Afgezien van de levensbedreigende situaties zoals met de leeuw aan het begin van dit artikel, hebben we binnen onze sociale context altijd een keuze. Een keuze voor groei of voor veiligheid. We nemen heel vaak de afslag van de veiligheid. Op zich is hier natuurlijk niets mis mee. Tenzij je daardoor teveel afdrijft van wie je in essentie bent. Maar als je wilt groeien of ontwikkelen, kunnen deze overtuigingen flink in de weg zitten. We noemen dit belemmerende overtuigingen. 

Tijd voor zelfreflectie

Het ontwikkelen van je authenticiteit kan niet zonder zelfreflectie. Een grondig zelfonderzoek waarin je kijkt naar waar je vandaan komt, wat je onbewuste commitments zijn en de strategieën die je hebt ontwikkeld. Het is belangrijk om eerst die laag van het Ego te onderzoeken. De meeste mensen zijn veiligheidszoekers geworden. Het is goed om dat laagje wat af te pellen. Want onder dat Ego zit het liefdevolle en verbindende Zelf. Dat droomt en een grote kracht heeft om het goede te doen. Hoe zou het zijn als jouw essentiële Zelf veel meer ruimte krijgt om naar buiten te komen?

0

Weblog

In deze serie blogs onderzoek ik het thema Authentiek Leiderschap voor de publieke zaak. Door interviews in de publieke sector en studie van onderzoeken en literatuur probeer ik het onderwerp te duiden. De blogs bouwen op van persoonlijke groei naar leiderschap. De leider moet eerst zichzelf begrijpen voor hij anderen kan inspireren. Reacties zijn van harte welkom. In dit tweede deel ga ik nader in op de werking van ons Ego. 

Het Ego kiest hoe we ons verhouden ten opzichte van onze omgeving. Omdat ons Zelf onveranderlijk is, zorgt het Ego ervoor dat we kunnen omgaan met verschillende omstandigheden. Het Ego wordt gevoed door angst en daarom is het hoofddoel van het Ego veiligheid.

Het Ego ontwikkelt hier een scala aan strategieën voor. Het ontwikkelen van strategieën is een proces van try-and-error. Wat niet werkt wordt losgelaten en strategieën die wel werken worden behouden, versterkt en verfijnd. Dit leidt tot voorkeurspatronen in ons gedrag.

Twee hoofdstijlen

De strategieën die het Ego ontwikkelt zijn defensieve strategieën omdat het doel van deze strategieën altijd veiligheid is. Veiligheid kan op twee manieren worden bereikt. De eerste manier is deel uitmaken van een groep. Zeker in de oertijd was dit heel effectief. Hoe groter de groep, hoe kleiner de kans dat je werd opgegeten door een roofdier. De kudde biedt letterlijk bescherming en voor veel dieren geldt dat natuurlijk nog steeds. En ook voor de moderne mens geldt dat ergens bijhoren geborgenheid en veiligheid biedt. Het individu moet zich, om erbij te horen, aanpassen aan de wetten van de groep en zorgen dat de groepsleden hem accepteren. 

Jezelf onzichtbaar maken of verstoppen zou je als een aparte strategie kunnen zien. Maar ook deze strategie is mensgericht. Deze eerste groep stijlen kenmerkt zich door het zoeken van bescherming bij mensen. Het zijn zelfbeschermende stijlen en noemen we passief defensieve stijlen. 

De tweede manier om veiligheid te creëren is het beheersen van je omgeving. Je controleert strikt wat er  in je naaste omgeving gebeurt en je bestrijdt het gevaar. In de natuur is dit bijvoorbeeld het beschermen van je territorium. Hiervoor moet het individu alert zijn en over het vermogen beschikken om gevaren te elimineren. Het bestrijden van gevaar kan door het op afstand te houden, door het te ontkrachten of door het te elimineren. Het beschadigen van het imago van je concurrent is een voorbeeld van het ontkrachten van een persoon die risico’s met zich meebrengt.

Deze tweede groep strategieën kenmerkt zich door controle, bestrijding en beheersing ten behoeve van het eigenbelang. Het zijn zelfbegunstigende stijlen en noemen we agressief defensieve stijlen. 

Het gevoel van onveiligheid kan dus op twee manieren worden opgelost: door onderdeel te worden van een groep die bescherming biedt of door de omgeving te bewaken en gevaren te bestrijden. Beide hoofdgroepen zijn verder onder te verdelen, maar dat laat ik nu achterwege. Mensen kiezen altijd een verfijnde mix van stijlen. Agressie komt in  verschillende gemeenschappen voor, wat een mix is van beide hoofdstijlen. De pester gebruikt agressieve stijlen om uiteindelijk acceptatie en aanzien te krijgen, wat ook een mix van strategieën is. 

Voorkeurgedrag

Over het algemeen gebruiken mensen in dezelfde omstandigheid ongeveer dezelfde mix van strategieën. Dat gebeurt in 95% van de situaties onbewust. En als een bepaalde aanpak werkt, waarom zou je die dan veranderen?

Mensen kunnen veranderen van stijl als iets niet meer werkt. Als mensen zich niet meer beschermd voelen in een sociale context kan dat omslaan in agressie tegen diezelfde groep. En andersom komt ook voor.

Status en zelfbeeld

Het Ego bedient zich van een statusgevoel, gevoed door overtuigingen. Het statusgevoel is nodig om strategieën werkbaar en uitvoerbaar te maken. De passief defensieve stijlen kennen een laag statusgevoel en de agressief defensieve stijlen kennen een hoog status gevoel. Een laag statusgevoel helpt mensen om zich aan te passen en het vertrouwen in anderen groter te maken dan het vertrouwen in zichzelf. Een hoog statusgevoel helpt mensen om zichzelf hoger te waarderen dan anderen die je misschien wel moet bestrijden voor je eigen veiligheid.  

Status hebben we ook nodig bij het afwegen of onze strategieën succesvol zijn. Dit doen we vaak door het vergelijken van onszelf met anderen en dan ontstaat er vanzelf een groep mensen die onder je staat en een groep die boven je staat. En als je daar tevreden mee bent werkt je strategie.

De hoge en lage status zijn keerzijden van dezelfde medaille. Het statusgevoel hangt nauw samen met je zelfbeeld. Hoe we een hoge of lage status waarderen is o.a. afhankelijk van je opvoeding en de cultuur waarin je opgroeit. Zelfbeeld en status zijn constructen van het Ego die geen andere voedingsbodem hebben dan angst en bedoeld zijn om veiligheid te creëren. Het Ego doet er alles aan om het zelfbeeld in stand te houden. 

Emoties

Liefde en angst zijn de basisemoties van het essentiële Zelf. Het Zelf voedt het Ego met angst. Hoe groter de angst, hoe dominanter het Ego wordt. Alle andere emoties werken op het niveau van het Ego en helpen succesvolle strategieën te ontwikkelen. Emoties geven richting aan ons handelen. Zo past bijvoorbeeld minachting bij een hoge status en hiermee kijken we op onze concurrenten neer. Schaamte behoedt ons om onze tekorten te tonen en te worden afgewezen in een groep. 

Verslaafd aan succes

In deel 1 van de blogserie zagen we al dat wanneer het Ego succesvol is, de balans kan doorslaan. Het Ego neemt de regie over en we identificeren ons met het succes. We denken dat we ons Ego zijn. Dat gebeurt bij zowel agressief-defensieve stijlen als passief-defensieve stijlen. Het essentiële Zelf sneeuwt onder en heeft geen verbinding meer met het Ego. We denken en gedragen ons niet zoals we ten diepste van binnen zijn. We ontwikkelen lichamelijke klachten en we verliezen energie. Soms raken we verslaafd. Als de verbroken verbinding chronisch is, ontstaat er flinke stress en kunnen we zelfs ernstig ziek worden.

En intussen vertelt Het Ego ons dat we fantastisch bezig zijn en draait ons een rad voor ogen. Je hebt succes maar voelt stress en spanning. Je kunt er echter geen vinger op leggen. Het paradoxale is dat het Ego onze troubleshooter is maar nu de veroorzaker van onze problemen is geworden. Dat is een écht probleem!

Gelukkig belanden we niet allemaal in dit stadium. Tijdige zelfreflectie en bijsturing kunnen je prima in balans houden. Dat Ego moet gewoon zijn werk blijven doen. Het mag alleen niet de controle en sturing overnemen. 

Zelfinzicht en bewuste keuzes houden je leven in balans. Veel angsten zijn irreëel. Je bent veel vaker bang dan nodig is. ‘Heb de moed om bang te zijn’ zeg ik wel eens, en dan zie je dat veel angsten niet reëel zijn. Dat geeft een enorme keuzevrijheid!

0

Weblog

In deze serie blogs onderzoek ik het thema Authentiek Leiderschap voor de publieke zaak. Door interviews in de publieke sector en studie van onderzoeken en literatuur probeer ik het onderwerp te duiden. De blogs bouwen op van persoonlijke groei naar leiderschap. De leider moet eerst zichzelf begrijpen voor hij anderen kan inspireren. Reacties zijn van harte welkom. In dit eerste deel onderzoek ik het begrip authenticiteit. 

Er wordt tegenwoordig veel waarde gehecht aan authenticiteit. Dat geldt niet alleen voor mensen maar ook voor spullen, eten en bijvoorbeeld bier.  

Authentiek recept

Authentiek is aantrekkelijk. Authentiek betekent kwaliteit. Het is een qualifier ten opzichte van de concurrentie. Niet zelden wordt het begrip authenticiteit ingezet met een onderscheidend doel. Ook voor mensen. Authentieke mensen hebben voordelen, zij zijn betrouwbaar en geloofwaardig. Zij zijn echt en je weet wat je aan ze hebt. Prettig om mee te leven en te werken dus.

Mensen hebben een feilloos gevoel voor authenticiteit. Vooral bij anderen. Blijkbaar kunnen anderen zien dat je niet authentiek bent terwijl ze jouw authentieke kant niet kennen.

Als je authenticiteit opzoekt in Van Dale krijg je als betekenis echtheid. Mag je dan concluderen dat niet authentiek onecht betekent? En hoe verhoudt zich dat tot de mens, wanneer ben je authentiek? Bestaan er echte en onechte varianten van onszelf? En hebben we daar invloed op?

Een andere betekenis is oorspronkelijk. Dan wordt de eerste versie bedoeld. Met het oorspronkelijke recept kook je het gerecht in zijn puurheid, zoals het ooit bedoeld is. Authentiek is het allerbeste. Met minder zijn we niet tevreden!

Er lijkt dus een allerbeste versie van jou te bestaan die authentiek is, en je kunt daar, al dan niet bewust, van afwijken. Maar zo’n afwijking levert een minder authentiek zelf op, ook al maak je die keuze zelf. Dat is bijzonder. Het maakt authenticiteit tot een wat raadselachtige eigenschap.

Archetypen

Om authenticiteit te duiden en om invloed op je eigen authenticiteit te krijgen, maak ik gebruik van de Jungiaanse psychologie. In deze leer worden zogenaamde archetypen in onze persoonlijkheid onderscheiden. Archetypen spreken goed tot de verbeelding, we kennen de meeste wel. Het zijn denkbeeldige delen van onze persoonlijkheid. Archetypen zijn goed bruikbaar om authenticiteit te duiden. De twee meest bekende archetypen zijn:

Het Zelf

Het Zelf ontstaat bij de conceptie. Het is het essentiële, onveranderlijke centrum van jouw persoonlijkheid. Het is je essentie, wat je ten diepste van binnen bent. Het zijn al je unieke eigenschappen die in jouw DNA vastliggen. Het Zelf is er, het is waardevrij en de bron van leven. Het Zelf heeft behoeften, talenten en beschikt over de basisemoties angst en liefde. Het Zelf streeft naar zelfverwezenlijking en verbinding.

Het Ego

Het Ego is ons zelfbewustzijn. Het ontstaat als je ongeveer anderhalf jaar oud bent. Je wordt je bewust dat je een individu bent en afgescheiden bent van de rest van de wereld. Het is dat deel van ons bewustzijn waar we ‘ik’ tegen zeggen. Het is dus ook het deel van ons brein dat bewust is van de ‘ander’ en in bredere zin, omgevingsbewust is. Omdat het Zelf onveranderlijk is, is het de taak van het Ego om te zorgen dat je overeind blijft in de verschillende omstandigheden waarin je terecht komt tijdens jouw leven. Het Ego beschermt het essentiële Zelf door het ontwikkelen en in stand houden van strategieën. Het Ego neemt waar, beoordeelt, neemt besluiten en voert uit. Zo zorgt het Ego voor jouw veiligheid.  

Het Ego is een beschermings-mechanisme van het Zelf. Maar waardoor wordt het Ego nu getriggerd, waar reageert het op? 

Strategieën

Het essentiële Zelf bepaalt in elke situatie de gevaren en risico’s waartegen het beschermd wil worden. Op basis daarvan kiest het Ego een zo goed mogelijke strategie. Het is dus noodzakelijk dat we ons van gevaren bewust zijn. Het bewustzijn van gevaren is angst. Angst is het voedsel van het Ego.

Strategieën worden gevormd op basis van angst, in combinatie met een mix van vrije wil en van talenten (je kiest voor je sterkste kanten als je jezelf wil wapenen tegen gevaren).

Strategieën werken natuurlijk alleen als je jezelf eraan houdt. Werkende strategieën die hun nut bewezen hebben, zijn zeer hardnekkig. Ze vormen een beveiligingsschild rondom het essentiële Zelf en beschermen dat tegen alles waarvoor het bang is. Het loslaten van zo’n schild roept angst op en zal om die reden vrijwel altijd worden vermeden.

Dat geeft het Ego macht over het essentiële Zelf. Hoe succesvoller de gekozen strategieën zijn, hoe meer ruimte het Ego krijgt om nieuwe strategieën te ontwikkelen of bestaande strategieën te versterken. En die strategieën leveren controle op. Het geeft een persoon controle over zijn leven.

Dominantie van het Ego

Wanneer jouw Ego een steeds dominantere rol speelt in jouw bewustzijn en jouw gedrag, drijf je weg van je essentiële Zelf en verlies je authenticiteit. Angst is dan je voornaamste drijfveer. Je wordt inflexibel, je bent gespannen en je talenten komen onvoldoende uit de verf. 

Jouw Zelf raakt langzaam aan ondergesneeuwd. Je verliest je oorspronkelijkheid en je raakt steeds meer gericht op de buitenwereld en je raakt het contact met jezelf kwijt. 

Een bijzondere sterk effect van het verlies van authenticiteit is dat je niet goed in verbinding met jezelf bent en hierdoor ook niet goed (meer) in contact met anderen kunt zijn. Het essentiële Zelf is de verbinder. Het Ego is gericht op controle en veiligheid. Dat kan niet verbinden.

Dit wordt voornamelijk door andere mensen opgemerkt. Jij bent vervuld van jouw Ego. En dat vertelt jou dat je heel goed bezig bent. Er is geen dieper wederzijds contact mogelijk. Daarom hebben anderen meestal eerder door dat jij je authenticiteit bent verloren dan dat je dat zelf in de gaten hebt. 

Als ik me afvraag hoe authentiek iemand is, stel ik mezelf de vraag: hoe dichtbij mag ik komen, krijg ik wezenlijk contact?

Authenticiteit heeft geen aan/uit schakelaar maar is situationeel en schaalbaar. Zolang mensen in sommige omstandigheden authentiek zijn, heeft hun Ego hen nog niet volledig ondergesneeuwd. 

De kunst is natuurlijk om je authenticiteit in alle omstandigheden, en vooral onder druk, te behouden. Daar word je zelf beter van en de mensen om je heen ook!

Helaas kan ik doordat robots reclameberichten plaatsen, de optie om reacties te plaatsen niet openzetten. Wil je reageren? Gebruik dan het contactformulier.

0