Weblog

Deel 1: wat is authenticiteit?

In deze serie blogs onderzoek ik het thema Authentiek Leiderschap voor de publieke zaak. Door interviews in de publieke sector en studie van onderzoeken en literatuur probeer ik het onderwerp te duiden. De blogs bouwen op van persoonlijke groei naar leiderschap. De leider moet eerst zichzelf begrijpen voor hij anderen kan inspireren. Reacties zijn van harte welkom. In dit eerste deel onderzoek ik het begrip authenticiteit. 

Er wordt tegenwoordig veel waarde gehecht aan authenticiteit. Dat geldt niet alleen voor mensen maar ook voor spullen, eten en bijvoorbeeld bier.  

Authentiek recept

Authentiek is aantrekkelijk. Authentiek betekent kwaliteit. Het is een qualifier ten opzichte van de concurrentie. Niet zelden wordt het begrip authenticiteit ingezet met een onderscheidend doel. Ook voor mensen. Authentieke mensen hebben voordelen, zij zijn betrouwbaar en geloofwaardig. Zij zijn echt en je weet wat je aan ze hebt. Prettig om mee te leven en te werken dus.

Mensen hebben een feilloos gevoel voor authenticiteit. Vooral bij anderen. Blijkbaar kunnen anderen zien dat je niet authentiek bent terwijl ze jouw authentieke kant niet kennen.

Als je authenticiteit opzoekt in Van Dale krijg je als betekenis echtheid. Mag je dan concluderen dat niet authentiek onecht betekent? En hoe verhoudt zich dat tot de mens, wanneer ben je authentiek? Bestaan er echte en onechte varianten van onszelf? En hebben we daar invloed op?

Een andere betekenis is oorspronkelijk. Dan wordt de eerste versie bedoeld. Met het oorspronkelijke recept kook je het gerecht in zijn puurheid, zoals het ooit bedoeld is. Authentiek is het allerbeste. Met minder zijn we niet tevreden!

Er lijkt dus een allerbeste versie van jou te bestaan die authentiek is, en je kunt daar, al dan niet bewust, van afwijken. Maar zo’n afwijking levert een minder authentiek zelf op, ook al maak je die keuze zelf. Dat is bijzonder. Het maakt authenticiteit tot een wat raadselachtige eigenschap.

Archetypen

Om authenticiteit te duiden en om invloed op je eigen authenticiteit te krijgen, maak ik gebruik van de Jungiaanse psychologie. In deze leer worden zogenaamde archetypen in onze persoonlijkheid onderscheiden. Archetypen spreken goed tot de verbeelding, we kennen de meeste wel. Het zijn denkbeeldige delen van onze persoonlijkheid. Archetypen zijn goed bruikbaar om authenticiteit te duiden. De twee meest bekende archetypen zijn:

Het Zelf

Het Zelf ontstaat bij de conceptie. Het is het essentiële, onveranderlijke centrum van jouw persoonlijkheid. Het is je essentie, wat je ten diepste van binnen bent. Het zijn al je unieke eigenschappen die in jouw DNA vastliggen. Het Zelf is er, het is waardevrij en de bron van leven. Het Zelf heeft behoeften, talenten en beschikt over de basisemoties angst en liefde. Het Zelf streeft naar zelfverwezenlijking en verbinding.

Het Ego

Het Ego is ons zelfbewustzijn. Het ontstaat als je ongeveer anderhalf jaar oud bent. Je wordt je bewust dat je een individu bent en afgescheiden bent van de rest van de wereld. Het is dat deel van ons bewustzijn waar we ‘ik’ tegen zeggen. Het is dus ook het deel van ons brein dat bewust is van de ‘ander’ en in bredere zin, omgevingsbewust is. Omdat het Zelf onveranderlijk is, is het de taak van het Ego om te zorgen dat je overeind blijft in de verschillende omstandigheden waarin je terecht komt tijdens jouw leven. Het Ego beschermt het essentiële Zelf door het ontwikkelen en in stand houden van strategieën. Het Ego neemt waar, beoordeelt, neemt besluiten en voert uit. Zo zorgt het Ego voor jouw veiligheid.  

Het Ego is een beschermings-mechanisme van het Zelf. Maar waardoor wordt het Ego nu getriggerd, waar reageert het op? 

Strategieën

Het essentiële Zelf bepaalt in elke situatie de gevaren en risico’s waartegen het beschermd wil worden. Op basis daarvan kiest het Ego een zo goed mogelijke strategie. Het is dus noodzakelijk dat we ons van gevaren bewust zijn. Het bewustzijn van gevaren is angst. Angst is het voedsel van het Ego.

Strategieën worden gevormd op basis van angst, in combinatie met een mix van vrije wil en van talenten (je kiest voor je sterkste kanten als je jezelf wil wapenen tegen gevaren).

Strategieën werken natuurlijk alleen als je jezelf eraan houdt. Werkende strategieën die hun nut bewezen hebben, zijn zeer hardnekkig. Ze vormen een beveiligingsschild rondom het essentiële Zelf en beschermen dat tegen alles waarvoor het bang is. Het loslaten van zo’n schild roept angst op en zal om die reden vrijwel altijd worden vermeden.

Dat geeft het Ego macht over het essentiële Zelf. Hoe succesvoller de gekozen strategieën zijn, hoe meer ruimte het Ego krijgt om nieuwe strategieën te ontwikkelen of bestaande strategieën te versterken. En die strategieën leveren controle op. Het geeft een persoon controle over zijn leven.

Dominantie van het Ego

Wanneer jouw Ego een steeds dominantere rol speelt in jouw bewustzijn en jouw gedrag, drijf je weg van je essentiële Zelf en verlies je authenticiteit. Angst is dan je voornaamste drijfveer. Je wordt inflexibel, je bent gespannen en je talenten komen onvoldoende uit de verf. 

Jouw Zelf raakt langzaam aan ondergesneeuwd. Je verliest je oorspronkelijkheid en je raakt steeds meer gericht op de buitenwereld en je raakt het contact met jezelf kwijt. 

Een bijzondere sterk effect van het verlies van authenticiteit is dat je niet goed in verbinding met jezelf bent en hierdoor ook niet goed (meer) in contact met anderen kunt zijn. Het essentiële Zelf is de verbinder. Het Ego is gericht op controle en veiligheid. Dat kan niet verbinden.

Dit wordt voornamelijk door andere mensen opgemerkt. Jij bent vervuld van jouw Ego. En dat vertelt jou dat je heel goed bezig bent. Er is geen dieper wederzijds contact mogelijk. Daarom hebben anderen meestal eerder door dat jij je authenticiteit bent verloren dan dat je dat zelf in de gaten hebt. 

Als ik me afvraag hoe authentiek iemand is, stel ik mezelf de vraag: hoe dichtbij mag ik komen, krijg ik wezenlijk contact?

Authenticiteit heeft geen aan/uit schakelaar maar is situationeel en schaalbaar. Zolang mensen in sommige omstandigheden authentiek zijn, heeft hun Ego hen nog niet volledig ondergesneeuwd. 

De kunst is natuurlijk om je authenticiteit in alle omstandigheden, en vooral onder druk, te behouden. Daar word je zelf beter van en de mensen om je heen ook!

Helaas kan ik doordat robots reclameberichten plaatsen, de optie om reacties te plaatsen niet openzetten. Wil je reageren? Gebruik dan het contactformulier.

Author