Weblog

Deel 3: het verleden stuurt het heden

In deze serie blogs onderzoek ik het thema Authentiek Leiderschap voor de publieke zaak. Door interviews in de publieke sector en studie van onderzoeken en literatuur probeer ik het onderwerp te duiden. De blogs bouwen op van persoonlijke groei naar leiderschap. De leider moet eerst zichzelf begrijpen voor hij anderen kan inspireren. Reacties zijn van harte welkom. In dit derde deel zien we de invloed van het verleden op het heden.

Het Ego dient maar één belang en dat is jouw veiligheid. Jouw Ego bewaakt dat 24 uur per dag. In de vorige blog zagen we dat het Ego hier twee soorten strategieën voor heeft: de passief defensieve en de agressief defensieve strategieën.

Om te kunnen beoordelen of een bepaalde situatie risico’s in zich heeft, heeft het Ego een referentiekader nodig.  

Stel je komt deze leeuw op straat tegen. Je vlucht omdat je geleerd hebt dat het beest zeer gevaarlijk is. Waarschijnlijk heb je geen ervaring met leeuwen maar je herinnert je dit vast nog van school. 

We toetsen situaties aan de kennis die we hebben. Maar informatie wordt ons altijd gekleurd en gefilterd aangereikt. Ook hier in het vrije westen. En dan filteren we als individu ook nog eens welke informatie we opnemen. Of we verdraaien de informatie zó dat die ons beter uitkomt. Niets menselijks is ons vreemd. Er is natuurlijk nooit sprake van objectieve besluiten. Er is veel bekend over de denkfouten die we maken en het komt allemaal door ons Ego dat ons zo graag wil beschermen.

Ons Ego beschermt ons en wil in stand houden wie we denken dat we zijn. Hier gaat ons zelfbeeld en ons statusgevoel een rol spelen. Jouw referentiekader bevat naast kennis en herinneringen ook jouw zelfbeeld. Het Ego beschermt ons in fysiek opzicht (het zorgt dat we ons niet verwonden) en in sociaal opzicht. Het Ego houdt ons overeind door ons zelfbeeld overeind te houden. Ons Ego toont aan de buitenwereld wie we denken dat we zijn. 

Een belangrijke basis voor ons zelfbeeld zit in onze opvoeding. Al heel jong krijgen we van onze opvoeders te horen wat zij van je verwachten, waneer je lief of gehoorzaam bent en wanneer niet. Wat goed is om te doen of niet. Of ze van je houden zoals je bent of dat je aan bepaalde voorwaarden moet voldoen. En misschien nemen je opvoeders je mee naar een vereniging of kerk en leer je deel uit te maken van die gemeenschap. Het vormt mede wie je denkt dat je bent.

Verwachtingen en ervaringen dragen bij aan je identiteit of je zelfbeeld. En in het hier en nu wordt dit zelfbeeld gebruikt om te beslissen hoe het Ego zich in bepaalde omstandigheden gedraagt. 

Jouw Schaduw

In de context waarin je opgroeit leer je je als kind aan te passen. De strategieën van je opvoeders hebben invloed op de ontwikkeling van het kind. Hoe groter de angst van de opvoeder is, hoe sterker het kind geconditioneerd wordt. Onvermijdelijk loop je als kind enkele deuken en krassen op. Als ze niet te groot zijn word je ongeschonden volwassen. Een niet onaanzienlijk aantal kinderen raakt helaas flink beschadigd. Denk alleen al aan de incestslachtoffers binnen de vertrouwde kring van familie of het misbruikschandaal in de Katholieke kerk (deze trauma’s vallen buiten de context van dit artikel. Deze mensen hebben baat bij professionele hulp).

In de ontwikkeling van het Ego van het  kind verdringen we emoties, ervaringen, talenten en eigenschappen omdat we op een of andere manier denken dat die delen van ons er niet mogen zijn. Het is een reactie  op onze conditionering. Schaamte is vaak de deksel op de put van verdringing. Het kan heel bevrijdend zijn om die deksel te openen. Lang niet alles wat in de schaduw belandt is een groot trauma. De meeste pijn is goed hanteerbaar. Maar omdat het Ego een pijnvermijder is kiest het zijn strategieën zó dat pijnlijke ervaringen uit het verleden worden vermeden. Een ezel stoot zich immers geen twee keer aan dezelfde steen. 

Pijn heeft geen geheugen. Het Ego ontwikkelt overtuigingen en oordelen over pijnlijke ervaringen om jou te beschermen. Deze overtuigingen sturen mede de keuzes die in het heden worden gemaakt. 

Energiegevers en energievreters

Het is zinvol om te kijken wat het betekent als het Ego een eigen koers vaart en afwijkt van het essentiële Zelf. 

De linkercirkel stelt het Zelf voor en de rechtercirkel het denken en handelen van het Ego. Als die niet gelijk zijn ontstaan er drie gebieden. In gebied 1 komen Zelf en Ego overeen en sta je in je kracht. Gebied 2 is het gebied waarin essentiële eigenschappen niet worden geleefd en hier vind je dus ook de ‘verloren’ talenten. Het is het gebied van het laten. In gebied 3 doe je zaken die niet bij je passen, het is het gebied van het moeten. Gebied 2 en 3 kosten je energie en gebied 1 geeft je energie. Dit noemt men ook wel je flow. Je gaat helemaal op in wat je doet, je bent één met je activiteiten en je omgeving, je wordt er blij en energiek van. Het stroomt.

Authenticiteit betekent dat je beide cirkels grotendeels op elkaar hebt liggen. Dat bereik je door je kennis en verwachtingen op de realiteit aan te passen en door keuzes te maken die bij jou passen. 

Afgezien van de levensbedreigende situaties zoals met de leeuw aan het begin van dit artikel, hebben we binnen onze sociale context altijd een keuze. Een keuze voor groei of voor veiligheid. We nemen heel vaak de afslag van de veiligheid. Op zich is hier natuurlijk niets mis mee. Tenzij je daardoor teveel afdrijft van wie je in essentie bent. Maar als je wilt groeien of ontwikkelen, kunnen deze overtuigingen flink in de weg zitten. We noemen dit belemmerende overtuigingen. 

Tijd voor zelfreflectie

Het ontwikkelen van je authenticiteit kan niet zonder zelfreflectie. Een grondig zelfonderzoek waarin je kijkt naar waar je vandaan komt, wat je onbewuste commitments zijn en de strategieën die je hebt ontwikkeld. Het is belangrijk om eerst die laag van het Ego te onderzoeken. De meeste mensen zijn veiligheidszoekers geworden. Het is goed om dat laagje wat af te pellen. Want onder dat Ego zit het liefdevolle en verbindende Zelf. Dat droomt en een grote kracht heeft om het goede te doen. Hoe zou het zijn als jouw essentiële Zelf veel meer ruimte krijgt om naar buiten te komen?

Author